2 Yaş Sendromu Bitmek Bilmiyor: Öfke Nöbetinde "Hayır" Yerine Diyebileceğin 7 Sihirli Cümle

Saat sabahın yedisi. Mutfaktasın, çayını yeni demledin. Üç yaşına basmasına altı ay var ama çocuğun, sabah uyandığı andan itibaren dünyaya savaş ilan etmiş. Mor kupayı uzatıyorsun, "Mavi olsun!" diye bağırıyor. Mavi kupayı veriyorsun, bu sefer mor istiyor. Mor kupayı geri uzatınca yere fırlatıyor, ardından kendini halıya bırakıp tekme tekme ağlamaya başlıyor. Sen orada, elinde iki kupayla, ne yapacağını bilmeden bekliyorsun. Aklından sadece tek bir şey geçiyor: "Bu çocuğa ne oluyor? Yoksa ben mi yanlış bir şey yapıyorum?"

Hayır, yanlış bir şey yapmıyorsun. Çocuğun da "kötü" değil. Karşında duran o küçük insan, hayatının en büyük nörolojik fırtınasını yaşıyor ve bu fırtınanın bilimsel bir adı var: 2 yaş sendromu ya da bilimsel literatürdeki adıyla autonomy crisis — özerklik krizi. İngilizce kaynaklarda "terrible twos" diye geçen bu dönem aslında hiç de "korkunç" değil; sadece çok yoğun, çok kafa karıştırıcı ve evet, çok yorucu.

Bu yazıda sana ne 2 yaş sendromunun aslında ne olduğunu, çocuğunun beyninde tam olarak neyin döndüğünü, neden "hayır" demenin işe yaramadığını ve en önemlisi — pratik, denenmiş, gerçekten işe yarayan 7 sihirli cümleyi anlatacağım. Marketin ortasında kalakaldığın o anlarda ya da kayınvaliden "Sen şımartıyorsun" dediğinde elinin altında olsun diye.

Bu Yazıda

• 2 yaş sendromu nedir, neden tam bu yaşta başlar

• Çocuğun beyninde fırtına: prefrontal korteks ve amigdala

• Erikson'un özerklik–utanç çatışması: gelişimsel görev

• "Hayır" neden bumerang etkisi yaratır

• Öfke nöbetinde "hayır" yerine 7 sihirli cümle (örnek diyaloglarla)

• Public meltdown: market, park, AVM acil planı

• Kayınvalide, anneanne, eltinin müdahalesini yönetmek

• Sıkça sorulan sorular ve uzman tavsiyeleri

2 Yaş Sendromu Nedir, Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter?

Aslında "2 yaş sendromu" deyimi biraz yanıltıcı. Çünkü bu dönem çoğu çocukta 18 ay civarında başlar, 3-3.5 yaşa kadar sürer, hatta bazı çocuklarda 4 yaşa uzanır. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) bu döneme toddlerhood — yürümeye yeni başlayan çocukluk — diyor ve bunu bir hastalık değil, gelişimsel bir aşama olarak tanımlıyor.

Bu dönemde çocuk üç büyük şeyi aynı anda keşfediyor:

• Ben ayrı bir bireyim. O ana kadar kendini annenin uzantısı gibi algılayan çocuk, birden "Ben başka biriyim, annem başka biri" gerçeğiyle yüzleşiyor.

• Hayır demek bir güç. Konuşma becerisi geliştikçe "hayır" kelimesinin sihrini keşfediyor. "Hayır" diyorum, demek ki bir şeyi durdurabiliyorum.

• İsteklerim var ve onları ifade edebilirim — ama hâlâ yeterince edemiyorum. İşte tam burada öfke patlıyor.

"İki yaşındaki bir çocuğun davranışı, onun karakterini değil, gelişiminin doğal aşamasını gösterir. Bu dönemde 'şımarık' kelimesini sözlüğünüzden çıkarmanız gerekir."

Klinikte gördüğüm en yaygın yanılgı şu: Anneler bu dönemi terbiye eksikliği sanıyor. "Daha küçükken bu kadar inatçı değildi, ben mi şımarttım?" sorusunu en az haftada beş kez duyuyorum. Hayır, sen şımartmadın. Çocuğun büyüyor. Ve büyümek, sandığımızdan çok daha sancılı bir iş.

Ne Zaman Geçer?

Genel olarak 3-3.5 yaş civarında öfke nöbetlerinin sıklığı ve şiddeti azalmaya başlar. Bunun nedeni iki gelişimsel sıçramadır: dil becerisinin artması (artık "Üzgünüm" diyebiliyor) ve prefrontal korteksin biraz daha olgunlaşması (artık dürtüsünü saniyeler boyunca tutabiliyor). 4 yaştan sonra hâlâ günde 5'ten fazla, 30 dakikadan uzun süren ve kendine zarar verme içeren nöbetler varsa, bir uzman görüşü almak iyi olur.

Çocuğun Beyninde Tam Olarak Ne Oluyor?

Burayı anlatırken hep şu benzetmeyi kullanırım: Çocuğun beyni şu an, gaz pedalı tam çalışıyor ama freni henüz takılmamış bir araba gibi. Hadi ayrıntıya inelim.

Prefrontal Korteks: Henüz Yokluğunda Olan Fren

Beynin alın bölgesinin hemen arkasındaki prefrontal korteks, "yönetici beyin" olarak da bilinir. Şunlardan sorumludur:

• Dürtü kontrolü ("Şu an vurmak istiyorum ama vurmamalıyım")

• Plan yapma ("Bu kadar kek yersem akşam karnım ağrır")

• Duygu düzenleme ("Sinirliyim ama nefes alıp sakinleşebilirim")

• Empati ("Arkadaşıma vurursam canı yanar")

Bu bölgenin tam olgunlaşması 25 yaşına kadar sürer. 2 yaşındaki bir çocukta ise neredeyse hiç işlevsel değildir. Yani sen ondan duygusunu kontrol etmesini istediğinde, ona görmediği bir kasla bisiklete binmesini söylüyorsun. O kas henüz yok. Senin "Sakin ol!" demen, ona "Uçabilirsin, dene!" demekten daha mantıklı değil.

Amigdala: Sürekli Alarm Halinde

Beynin orta kısmındaki amigdala, tehdit algılayan, korku ve öfke üreten bölgedir. Yetişkinlerde prefrontal korteks bu bölgeyi kontrol altında tutar. Çocukta ise amigdala adeta serbest dolaşır: ufacık bir hayal kırıklığı (mavi kupa yerine mor kupa) tam bir nörolojik "yangın alarmı" başlatabilir.

Bu yangın anında çocuğun bedeninde olanlar:

• Kalp hızı dakikada 150'ye çıkar

• Kortizol ve adrenalin patlar

• Kaslar gerilir, ses telleri kasılır

• Mantık işleme tamamen devre dışı kalır

İşte bu yüzden öfke nöbetinin tam ortasında "Bak hayatım, mor kupa ile mavi kupa aslında aynı, içine süt koyunca…" diye anlatmaya çalışman bir işe yaramaz. Çocuk seni o an anlamıyor. Beyninin dinleme kısmı kapalı.

Mirror Neuron Sistemi: Senin Stresini Emer

Çocuğun beynindeki ayna nöronlar senin yüz ifadeni, ses tonunu, hatta nefes ritmini doğrudan kopyalar. Sen gerilirsen o da gerilir. Sen bağırırsan o da bağırır. Sen omuzlarını gevşetip yavaş nefes alırsan, dakikalar içinde onun nefesi de yavaşlar. Bu yüzden öfke nöbetlerinin en güçlü "ilacı" senin kendi sinir sistemini düzenlemen.

Erikson'un Özerklik–Utanç Çatışması: Bu Dönemin Görevi

Gelişim psikolojisinin temel taşlarından Erik Erikson'un psikososyal gelişim kuramında, 18 ay – 3 yaş arası dönem "özerkliğe karşı utanç ve şüphe" (autonomy vs. shame and doubt) aşaması olarak geçer. Bu Erikson'un 8 aşamalı modelinin ikinci basamağıdır ve çocuğun hayatında çok kritik bir görevi vardır:

"Bu dönemdeki çocuk 'Ben yapabilirim' duygusunu inşa ediyor. Ona her seferinde 'Yapma, dokunma, sen bilmezsin' dersen, bu duygu yerine utanç ve şüphe yerleşir — ve bu utanç ömür boyu taşınır."

Çocuğun ayakkabısını ters giymek istemesi, kendi kaşığıyla yoğurdu üstüne başına dökmek istemesi, asansör düğmesine kendi basmak istemesi… Hepsi aynı içsel sesin dışavurumudur: "Ben yapabilirim. Ben varım. Ben kararlarımı kendim verebilirim."

Sen bu içsel sesi her bastırdığında, çocuk büyüdüğünde şu cümleleri kuran biri olabilir:

• "Bilmem ki ben yapabilir miyim…"

• "Sen karar ver, ben hangi şıkkı seçeceğimi bilmiyorum."

• "Aman boşver, benden olmaz."

Tabii ki bir öfke nöbetinde "Tamam canım, fırından sıcak tepsiyi çıkar bakalım kendin" diyemezsin. Burada sınır şart. Ama sınırın nasıl konulduğu her şey. İşte bu yüzden 7 sihirli cümle konusuna geliyoruz.

"Hayır" Neden Bumerang Etkisi Yaratır?

Klinikte sık sık şunu sorarım annelere: "Eşinin sana sürekli 'hayır' dediğini düşün. Her isteğine, her fikrine, 'Hayır, olmaz, yapma'… Ne hissedersin?" Cevap her zaman aynı: öfke, çaresizlik, isyan.

Çocuk için de tam böyle. Çocuk günde ortalama 400'den fazla "hayır" duyuyor (bu rakam yapılan gözlem çalışmalarından çıkmış bir ortalama). "Hayır" o kadar çok söyleniyor ki, kelime anlamını yitiriyor ve bir süre sonra çocuk için fon gürültüsü haline geliyor. Ya da daha kötüsü — bir savaş ilanı.

"Hayır" kelimesinin üç büyük sorunu var:

• Beyne ne yapılması gerektiğini söylemez, sadece ne yapılmaması gerektiğini söyler. "Koşma!" duyan çocuğun beyni önce "koşma"yı görselleştirir. Alternatif yok.

• Otonomi krizini tetikler. "Hayır" duyan çocuk içsel olarak "Ama ben istiyorum!" diye karşı çıkmak zorunda hisseder, çünkü bu dönemin görevi tam olarak budur.

• İlişkisel mesaj olumsuzdur. "Hayır" sürekli duyulduğunda alttan alta şu mesaj geçer: "Senin istekleri yanlış, sen yanlışsın."

Öfke Nöbetinde "Hayır" Yerine 7 Sihirli Cümle

İşte yıllardır klinikte ailelere önerdiğim ve hemen hemen hepsinde işe yarayan 7 cümle. Her birinin yanına gerçek bir Türk evinden örnek diyalog koydum.

1. "Anlıyorum, çok zor."

Bu cümle bir mucize. Çünkü çocuğun en çok ihtiyacı olan şey anlaşılmaktır. Onun duygusuna isim koyduğunda ya da en azından gördüğünü belli ettiğinde, beynindeki amigdala alarmı düşmeye başlar. Buna nöropsikolojide "name it to tame it" (adını koy ki yatışsın) denir.

Örnek: Çocuk park dönüşü ağlıyor, daha gitmek istemiyor.

Anne: "Anlıyorum, çok zor. Parkta o kadar eğlenceliydi ki, ayrılmak istemiyorsun. Ben de senin yerinde olsam üzülürdüm."

Dikkat: Sınır hâlâ orada (eve gidiyoruz), ama duygu kabul edildi. Yargı yok, dalga geçme yok, "Aaa, kocaman çocuk ağlanır mı?" yok.

2. "Hangisini seçersin: A mı, B mi?"

2 yaşındaki çocuk dünyaya hükmetmek istiyor ama hükmedecek bir alan bulamıyor. Ona küçük, kontrollü seçenekler sun. Bu, otonomi ihtiyacını besler ama sınır içinde tutar.

Örnek: Çocuk dişlerini fırçalamak istemiyor.

Anne: "Dişlerini fırçalama vakti. Pembe fırçayla mı, mavi fırçayla mı fırçalamak istersin?"

İşin sırrı şu: Fırçalayıp fırçalamamak bir seçenek değil. Hangi fırça seçenek. Çocuk kontrolü hissediyor ama sen pazarlığı kazanıyorsun.

3. "Önce şu, sonra bu."

"Hayır, oyuncağa şimdi gidemeyiz" yerine şimdi–sonra köprüsü kur. Çocuğun zaman algısı henüz oturmamış, "sonra" kelimesi onun için sis gibi. Ama "önce şu olunca, sonra bu olur" formülü beyninde net bir resim oluşturur.

Örnek: Çocuk markette oyuncak istiyor.

Anne: "Önce ekmek ve yumurtayı alıyoruz, sonra oyuncak rafına bakacağız."

Burada "alacağız" demediğine dikkat et — "bakacağız" dedin. Bakmak da bir aktivite ve genelde 2 yaş için yeterli olur. Eğer her seferinde alacaksan, bu sefer tabii ki bir oyuncak da koyabilirsin sepete; ama bir kural haline gelmesin.

4. "Sana yardım edebilir miyim?"

Bu cümle özerklik krizinin tam ortasına ışık tutar. "Sen yapamazsın, ben yapayım" yerine "İstersen seninle yapalım" diyorsun.

Örnek: Çocuk montunun fermuarını kendi çekmeye çalışıyor, beceremiyor, sinirleniyor.

Anne: "Bu fermuar bayağı zormuş. Sana yardım edebilir miyim? Sen tut, ben çekeyim, beraber yapalım."

Bu cümlenin sihri "edebilir miyim" sorusunda. Çocuğa izin sormak ona kendini önemli hissettirir. Çoğu zaman "Hı hı" der ve birlikte çözersiniz. Bazen "Hayır, kendim!" der — o zaman 30 saniye daha bekle, sonra tekrar sor.

5. "Vücudum diyor ki: dur."

Bu cümleyi özellikle vurma, ısırma, saç çekme gibi davranışlarda kullan. Çocuğa senin sınırını gösteriyorsun, ama onu kötülemiyorsun.

Örnek: Çocuk sinirden annesinin koluna vuruyor.

Anne: (Sakin ama net) "Dur. Annenin vücudu diyor ki: vurmak acıtıyor. Sinirini ayağınla yere vurabilirsin, ya da bu yastığa vurabilirsin. Bana vurmak yok."

Burada üç şey yaptın: sınır koydun ("bana vurmak yok"), alternatif sundun (yastığa vur), öfkenin meşru bir duygu olduğunu kabul ettin (vurma değil, öfke sorun değil).

6. "Acelen var mı? Benim yok."

Bu cümle özellikle sabah hazırlıkları, yemek, banyo gibi rutinlerde altın değerinde. 2 yaş çocuğunun en büyük stres kaynaklarından biri aceleye getirilmesi. Onun zamanı senin zamanın gibi akmıyor.

Örnek: Çocuk yavaş yavaş ayakkabısını giymeye çalışıyor, sen geç kalacaksın.

Anne: (Derin nefes) "Acelen var mı? Benim yok. Sen giy, ben bekliyorum."

Tabii ki gerçekten acelen olabilir. Ama bu cümleyi söylemen ve içsel olarak da gerçekten yavaşlaman, ortalamada 2-3 dakikalık bir bekleyişle, 20 dakikalık bir öfke nöbetinden kurtarır seni. Matematik tutuyor.

7. "Birlikte bir nefes alalım."

Bu cümle bir kapanış cümlesi gibidir. Çocuk fırtınanın eşiğindeyken ya da fırtınadan yeni çıkmışken kullanılır. Co-regulation'ın en saf hali.

Örnek: Çocuk yere yatmış ağlıyor, sen yanına oturuyorsun.

Anne: (Yere onun yanına oturur, sırtına yavaşça dokunur) "Birlikte bir nefes alalım. Bak, anne nefes alıyor… iiii nnnn… sen de istersen birlikte alabilirsin."

İlk seferinde işe yaramayabilir. Onuncu seferinde yarar. Çünkü çocuk yavaş yavaş şunu öğreniyor: "Annem büyük duygularımı taşıyabiliyor. Beni terk etmiyor. Sakinleşmeyi bana öğretiyor."

Public Meltdown: Marketin, Parkın, AVM'nin Ortasında Ne Yapacaksın?

Bu kısmı özellikle uzun yazıyorum, çünkü klinikte en çok sorulan ve en çok travmatize eden konu public meltdown. Yani çocuğun ortalıkta, herkesin önünde, market personelinin yan yan bakışlarıyla, "Bu anneyi şımarttı yine" cümleleri arasında patlaması.

İlk altın kural: Senin utancın çocuğun sorunu değil. Çocuk yerde yatarken senin yüzünün kızarmasının tek nedeni sosyal yargılanma korkusu. Bu duygu meşru ama yönetilmeli. Çocuk için o anki sahne yok; sadece içindeki fırtına var.

Adım Adım Public Meltdown Planı

1. Önce sen nefes al. 4 saniye burundan, 6 saniye ağızdan. Sinir sistemini yatıştır. Bu 10 saniye, sonraki 10 dakikayı belirler.

2. Çocuğun seviyesine in. Ayakta durup tepeden bakmak otoriter mesaj verir. Çömel, göz hizasına gel.

3. Kalabalığı görmezden gel. Bakanların hiçbiri sana yarın yardım etmeyecek. Onların yargısı senin değerini değiştirmez.

4. Sihirli cümleleri kullan. "Anlıyorum, çok zor" + "Birlikte bir nefes alalım" kombinasyonu en güçlüsü.

5. Gerekirse sahneyi terk edin. Kasanın yanına kadar geldiyseniz, sepeti bir kenara bırakıp arabaya gitmek hiçbir şeyin başarısızlığı değildir. Bu bilinçli bir karar.

6. Sakinleşince konuş. Olay anında değil, eve döndükten sonra: "Markette çok üzüldün. Bir dahaki sefer yapabileceğimiz bir şey var mı?"

"Public meltdown'da çocuğunuza küfreden, kötü bakan ya da 'eskiden bir tokat yerdi susardı' diyen yabancıların hiçbiri sizin pedagoğunuz, doktorunuz ya da kayınvalideniz değildir. Onların görüşü sizin için bilgi değil, gürültüdür. Filtreleyin."

Kayınvalide, Anneanne, Eltinin Müdahalesini Yönetmek

Türk aile dinamiğinin en kritik konusu burada. Sen bütün bu sihirli cümleleri uygulamaya çalışırken, arkanda mutlaka birileri vardır: kayınvalide, anneanne, dayı, hala, komşu teyze, hatta market sırasındaki amca. Hepsinin bir görüşü var ve çoğu seninle aynı değil.

En Sık Duyacağın Cümleler ve Cevapları

• "Sen şımartıyorsun bu çocuğu!" → Cevap: "Ben uzmana danıştım, bu yaşta böyle davranmak normal. Sınırlarımı koyuyorum ama duygusunu da tanıyorum."

• "Bizim zamanımızda bir tokat yiyince susardı." → Cevap: "Sizin zamanınız zordu, biliyorum. Bugün başka bir bilgiyle yetiştiriyorum. Saygı duyalım birbirimize."

• "Aaa al sana çikolata, ağlama!" (Tam sen sınır koyarken) → Cevap: (Önce sakince) "Anne/Anneanne, şu an ben hallediyorum, müdahale etmemen iyi olur. Sonra konuşalım."

• "Yere yat sen de bakalım, ben de yapayım öyle!" (Çocukla alay) → Cevap: "Çocuğumla alay etmen onun özgüvenine zarar veriyor. Lütfen yapma."

Eşinle Aynı Çizgide Olmak Şart

Babanın "Hadi al canım oyuncağı, ağlamasın" deyip senin koyduğun sınırı yıkması — ailedeki en yıkıcı dinamiklerden biri. Çocuk birkaç haftada öğrenir: "Annem hayır derse babama gideyim." Bu da aile içinde annenin otoritesini tamamen sıfırlar.

Çözüm: Eşinizle çocuğun olmadığı bir anda — akşam kahvenin başında — temel kuralları yazılı olarak kararlaştırın. Tatlı saati, ekran süresi, yatma saati, sınırlar. İkiniz de aynı çizgide olmazsanız hiçbir sihirli cümle işe yaramaz.

Çocuk gelişimi ile ilgili topluluk paylaşımlarını burada okuyabilirsin — başka annelerin yaşadıklarını görmek bazen en büyük teselli oluyor.

Annenin Kendine Bakımı: Sen Bardak Boşsa Dolduramazsın

Bütün bu sihirli cümleleri, sakin nefesleri, co-regulation'ı uygulayabilmek için senin sinir sisteminin sağlam olması gerekiyor. Aç, uykusuz, yalnız, desteksiz bir annenin bu kadar bilinçli ebeveynlik yapması fiziksel olarak mümkün değil. Bunu sana suçluluk üretmek için söylemiyorum — tam tersine, kendine bakmak çocuğuna yatırımdır.

• Günde 10 dakika yalnız zaman (kahveni tek başına iç).

• Haftada 1 kere eşin/anneannen/baban devralırken 2 saatlik bir mola.

• Bir psikolojik öz değerlendirme testi yapıp kendi duygusal yükünü tanı.

• Bir anne grubuyla — sanal ya da fiziksel — düzenli iletişim.

• Gerekirse bir klinik psikoloğa danışmaktan çekinme.

"Anne tükenmişliği son 10 yılın en az konuşulan, en yaygın kadın sağlığı sorunu. Suçluluk değil — destek hak ediyorsun."

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğum öfke nöbetinde nefes tutuyor, morarıyor — tehlikeli mi?

Breath-holding spells (nefes tutma nöbetleri) 6 ay – 6 yaş arası çocukların %5'inde görülür. Çoğu zaman tehlikeli değildir ve çocuk birkaç saniye içinde kendiliğinden nefes alır. Ama ilk kez yaşıyorsanız mutlaka pediatristinize bildirin; demir eksikliği taraması yapılması gerekebilir. AAP'ın breath-holding rehberi detaylı bilgi sunuyor.

Öfke nöbetinde çocuğu odasına kilitlemek doğru mu?

Hayır. Time-out metodu bile son yıllarda sorgulanıyor; özellikle 3 yaş altı için "time-in" öneriliyor — yani çocuğu yalnız bırakmak yerine senin yanında sakinleşmesine eşlik etmek. Yalnız bırakılan çocuğun amigdala alarmı daha da yükselir, "Annem beni bırakacak" korkusu eklenir.

Kayınvalidem "Sen şımartıyorsun" deyip duruyor, ne yapayım?

Önce şunu kabul et: kayınvalideni değiştiremezsin. Ama ilişkinin sınırlarını belirleyebilirsin. Eşinin desteğini al, çocuk olduğunda müdahaleye karşı net ama saygılı bir cevap geliştir. Gerekirse ziyaret sıklığını ayarla. Suçluluk hissetme — çocuğun zihinsel sağlığı senin sorumluluğunda.

Çocuğum hâlâ 3.5 yaşında öfke nöbeti geçiriyor, normal mi?

Süresi 15 dakikayı aşmıyorsa, kendine/başkasına ciddi zarar verme içermiyorsa ve günde 2-3 kereden fazla değilse normal kabul edilebilir. Ama yoğunluğu artıyorsa, dil gelişiminde gerilik varsa ya da uyku/yemek düzeninde belirgin sorun eklenmişse bir uzman değerlendirmesi şart. Soru-cevap bölümümüzdeki benzer vakaları da inceleyebilirsin.

"Hayır" demeyi tamamen mi bırakacağım?

Hayır, asla! Tehlike anlarında, sağlık sınırlarında, başkalarına zarar verecek davranışlarda "hayır" net ve kısa olmalı. Sadece rutin reddedişlerde alternatif cümleler dene. Hedef "hayır"ı azaltıp anlamını korumak — günde 50 kere değil, gerçekten gerektiğinde söylenince çocuk ciddiye alıyor.

Sonuç: Bu Dönem Geçecek, Ama Sen Hatırlanacaksın

2 yaş sendromu bitecek. Çocuğun 4 yaşına geldiğinde, bugünleri özlediğin günler olacak. Marketin ortasında ağladığı o gün, yıllar sonra fotoğrafa baktığında "Aaa ne tatlıymış" diyeceğin bir an olacak.

Ama bu dönemde nasıl davrandığın — sınırı koyarken sevgini hissettirdiğin, fırtınanın ortasında yanında kaldığın, "hayır" yerine "anlıyorum" dediğin her an — çocuğun beyninin derinine kaydediliyor. Çocuğun büyüdüğünde kendiyle nasıl konuşacağını, sen bugün ona nasıl konuştuğun belirleyecek.

Suçluluk duyma. Mükemmel anne diye bir şey yok. Ama yeterince iyi anne var ve sen onu olmaya çalışıyorsun zaten — bu yazıya kadar gelmiş olman bunun kanıtı.

Bugünden başlayabileceğin 3 küçük adım:

• Bu 7 sihirli cümleyi mutfağa yapıştır.

• Eşinle bu hafta 10 dakikalık "kural konuşması" yap.

• Kendi sinir sistemini düzenleyecek 10 dakikalık günlük rutinini belirle.

Daha fazla içerik için çocuk gelişimi blog yazılarımıza ve topluluk sorularına göz atabilirsin. Yolun açık olsun anne. Sen yapıyorsun bunu, gerçekten — kendini fark etmesen bile.

Yazan: Klinik Psikolog Yasemin KAYA — yazar profilini gör