Maarif Modeli 2. Yılında: 1, 2, 5, 6, 9 ve 10. Sınıf Anneleri Neyle Karşılaşacak?

Geçen sene başlayan yeni müfredatın ilk yılı bitti, ikinci yıl başladı. Pek çok anne hâlâ "biz hangi sistemdeyiz şimdi?" diye soruyor. Çocuğunun kitabını açıyor, ders programına bakıyor, kendi okul yıllarındaki düzenle uzaktan yakından alakası olmadığını görüyor. Akşam ödev başında yardım etmeye çalışırken, "Anne, bu konuyu bu sene yapmıyoruz" cevabıyla karşılaşıyor.

Bu yazı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin ikinci uygulama yılında, çocuğu 1, 2, 5, 6, 9 veya 10. sınıfta olan annelere — yani sistemin doğrudan etkisi altındaki kademeli geçiş sınıflarına — yönelik bir rehber. Politik bir değerlendirme değil; mutfak masasında işinize yarayacak somut bilgiler.

"Müfredatı politik olarak tartışmak ayrı, çocuğumun ödevini akşam yaptırırken bilmem gereken şeyler ayrı. Ben pratik bir rehber arıyorum." — Geçen hafta bir velinin söylediği cümle. Bu yazı tam o cümle için yazıldı.

Bu Yazıda

• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin temel mantığı ve kademeli geçiş takvimi

• 1. ve 2. sınıf değişiklikleri: ilkokul başlangıcı yeni dengede

• 5. ve 6. sınıf: ortaokul geçişinin sınavsız ama çetrefilli düzeni

• 9. ve 10. sınıf: lise müfredatında ders saati ve sınav formatı revizyonu

• Kitap, defter, ödev: gündelik yansımalar

• Velilerin en sık sorduğu pratik sorular ve cevapları

• ERG ve TEDMEM yorumları, öğretmenlerin sahadan sesleri

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Nedir? Kısaca Hatırlayalım

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, MEB'in 2024-2025 eğitim yılında uygulamaya soktuğu yeni müfredat çerçevesi. 2023 yılında kamuoyu görüşüne açılan, uzun bir hazırlık süreciyle olgunlaştırılan ve adım adım — kademeli geçiş prensibiyle — okullara giren bir reform.

Modelin üç ana iddiası var:

• Daha az içerik, daha derinlemesine öğrenme: Eskiden müfredatın çok yoğun olduğu eleştirisine cevaben kazanım sayıları azaltıldı

• Beceri odaklı yaklaşım: Ezberden çok eleştirel düşünme, problem çözme, yaratıcılık

• Erdem-değer-eylem üçgeni: Akademik bilgiyle birlikte karakter eğitimi

İkinci uygulama yılında (2025-2026) sistem şöyle bir kademeli geçiş tablosuyla ilerliyor:

• 2024-2025: 1, 5, 9. sınıflar yeni müfredata geçti

• 2025-2026: 2, 6, 10. sınıflar da yeni müfredata dahil oldu (önceki kademe ise zaten yeni müfredattaydı)

• 2026-2027: 3, 7, 11. sınıflar — geçiş tamamlanmaya yaklaşıyor

• 2027-2028: 4, 8, 12. sınıflar — geçiş tamamlanır

Yani bu yıl, 6 farklı sınıf düzeyinde yeni müfredatla aile-okul-çocuk üçgeni karşı karşıya: 1, 2, 5, 6, 9, 10. Şimdi bunları tek tek açalım.

1. ve 2. Sınıf: İlkokul Başlangıcı Yeni Dengede

İlkokul birinci sınıf, çocuğun okul hayatına ilk adımı. Annenin elinden çıkıp öğretmenin yanına yürüdüğü ilk yıl. Bu yıl, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin başlangıç noktası olduğu için en çok değişiklik bu kademede.

1. Sınıf: Ne Değişti?

• Hayat Bilgisi: Çevre bilinci ve değer eğitimi başlıkları güçlendirildi. Çocuk, kendi yaşam alanından başlayarak "ben ve dünyam" perspektifiyle ilerliyor.

• Türkçe: Okuma-yazma süreci eski temel anlayışla devam ediyor, ama yıl sonu kazanımları daha esnek. Yani çocuğunuz yıl sonunda hâlâ tam akıcı okuyamıyor olsa bile, model bu farklı tempoları kabul ediyor.

• Matematik: Sayı kavramı ve dört işlem temeli aynı; ancak günlük yaşamla ilişkilendirme örnekleri arttı.

• Görsel Sanatlar ve Müzik: Bağımsız ders olarak korunuyor, ders saatleri stabil.

2. Sınıf: Bu Yıl Yeni Müfredata Dahil

İkinci sınıf, 2025-2026 itibarıyla yeni müfredata dahil edilen kademe. Çocuğunuz birinci sınıfı zaten Maarif Modeli'yle bitirmiş; bu yıl müfredat onun bittiği yerden devam ediyor. Yani kopukluk yaşanmıyor, bu bir avantaj.

Velilerin en çok sorduğu pratik sorular:

• Ödev yükü: Birinci sınıfla benzer; öğretmen takdirine bağlı, ama MEB'in tavsiyesi günlük 20-30 dakikayı aşmaması yönünde

• Kitap-defter düzeni: Ders sayısında büyük değişiklik yok; defter sayısı geçen yılla aynı

• Sınav: 2. sınıfta yazılı sınav yok, performans değerlendirmesi ve proje ödevleri var

İlkokul başlangıcı ve veli rolü üzerine daha fazlası için /topics bölümümüze bakabilirsiniz.

5. ve 6. Sınıf: Ortaokulun Belirsiz Sularında

Ortaokul, akademik baskının ilk yoğun dalgasının başladığı dönem. 5. sınıf çocuğun ortaokula geçtiği yıl; 6. sınıf ise artık sistemin içine iyice oturduğu yıl.

5. Sınıf: 2024-2025'te Yeni Müfredata Geçti

Geçen sene yeni sisteme dahil olan 5. sınıflar, bu yıl 6. sınıfta yeni müfredatla devam ediyor. Şimdi 5. sınıfta olan çocuklar ise zaten ilkokulu yeni müfredatla bitirmişler.

Bu kademede ana değişiklikler:

• Fen Bilimleri: Konu sayısı azaltılarak deneyselliğe ağırlık verildi. Laboratuvar etkinlikleri ve gözlem temelli ödevler daha sık.

• Sosyal Bilgiler: Türk-İslam tarihi ve kültürü ağırlığı arttı; coğrafya ile entegre yaklaşım korundu

• Yabancı Dil: 5. sınıfta İngilizce ders saatleri haftada 4 saat olarak korundu, ama içerik daha iletişim odaklı

• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi: 4. sınıftan itibaren olduğu gibi devam ediyor; seçmeli derslerle desteklenebiliyor

6. Sınıf: Bu Yıl Yeni Müfredata Dahil

6. sınıfa giren çocuklar, bu yıl yeni müfredatın etkisini en somut yaşayan kademe. Velilerin en çok endişelendiği iki nokta:

• Matematik zorluk derecesi: Cebire giriş, kesirler, oran-orantı gibi konular bu yıl başlıyor. Yeni müfredat kavramsal anlamayı ön plana çıkardı; ezber işlem azaldı.

• Türkçe metinlerin uzunluğu: Edebi metinler ağırlık kazandı; çocuk artık özet çıkarma, ana fikir-yan fikir bulma gibi becerilerle yoğun çalışıyor.

"Çocuğum 5. sınıfta gayet rahattı, 6. sınıfta birden duvara çarptı. Bu yeni müfredattan mı, yoksa ergenlik geçişinden mi anlayamadım." — 6. sınıf velisi yorumu. Aslında ikisinin de payı var; ama 6. sınıf zorluk algısı her dönemde mevcuttu.

LGS Hazırlığı Bu Sistemden Etkileniyor mu?

Velilerin en kritik sorusu bu. Cevap: Henüz tam netleşmedi. LGS, MEB tarafından her yıl belli bir formatla yapılıyor ve 2026 LGS sınavının formatı resmi olarak yayımlanacak. Ancak şu ana kadar bilinenler:

• Sınav, 8. sınıf konularına dayalı olmaya devam ediyor

• Yeni müfredattaki beceri odaklı sorular daha çok ön plana çıkacak

• Ezber soru yerine muhakeme ve çok adımlı problem çözme soruları artma eğiliminde

ERG'nin LGS izleme raporları ve müfredat-sınav uyumu analizleri için bu kaynağa göz atabilirsiniz.

9. ve 10. Sınıf: Lise Müfredatında Yeni Düzen

Lisede yeni müfredat, en çok 9 ve 10. sınıfta hissediliyor. Geçen yıl 9. sınıfa başlayan öğrenciler bu yıl 10'da; yeni 9'lar ise sıfırdan Maarif Modeli'yle başlıyor.

9. Sınıf: Lise Hayatının Başlangıcı

• Ders programı revizyonu: Bazı seçmeli dersler güncellendi; felsefe, sosyoloji, mantık gibi dersler farklı sıraya konuldu

• Sınıf rehberlik saati: Modelin "erdem-değer-eylem" üçgeni 9. sınıfta yoğun işleniyor

• Akademik dil: Lise dili artık ortaokul dilinden çok farklı; çocuğunuzun bu geçişi yapması 2-3 ay alabilir

10. Sınıf: Alan Seçimi Yaklaşıyor

10. sınıf, alan seçiminin netleştiği yıl. Yeni müfredatta alan seçimi süreci aynı temel mantıkla devam ediyor (Sayısal, Eşit Ağırlık, Sözel, Yabancı Dil). Ancak içeriklerde bazı ayarlamalar var:

• Matematik içeriği: Sayısal/Eşit Ağırlık tercih edecekler için daha ağır, sözel için daha temel hale getirildi

• Edebiyat: Türk edebiyatı kanonik metinlerine daha fazla ağırlık verildi

• Tarih: Daha tematik bir yaklaşım; kronolojik sıra korunmakla birlikte kavramsal başlıklar (devlet, ekonomi, kültür) öne çıkıyor

YKS formatı ve müfredat uyumu konusunda TEDMEM'in analizleri yol gösterici olabilir.

"Üniversite sınavına bu sistemle nasıl hazırlanılır?" Sorusunun Cevabı

YKS, lise mezuniyeti sınavı değil; üniversite giriş sınavı. Yani dershane / kurum kültürü, müfredat değişse de devam ediyor. Maarif Modeli, dershanelerin çalışma yöntemini doğrudan etkilemiyor; ama:

• Beceri odaklı soru sayısı artarsa, klasik test çözme yetmiyor

• Okuma anlama ve muhakeme kapasitesi daha kritik hale geliyor

• Ezber yöntemler giderek azalan dönüş veriyor

Kitap, Defter, Ödev: Gündelik Yansımalar

Çocuğun çantasını açtığınızda göreceğiniz somut değişiklikler:

Kitaplar

• Görsel zenginlik arttı: Renkli, infografik destekli, daha az metin yoğunluğu olan kitaplar

• Etkinlik temelli sayfalar: Sadece okuma değil; doldurulacak, tamamlanacak, çizilecek alanlar fazla

• Dijital destek: Bazı kitapların QR kodlu dijital içerikleri var; tablet/telefonla erişilebiliyor

Defterler

• Yeni müfredatta defter sayısı dramatik olarak değişmedi. İlkokulda 4-5 defter (Türkçe, Matematik, Hayat Bilgisi, Çizim, Müzik); ortaokulda ders sayısı kadar defter düzeni korunuyor.

• Defter düzeni artık öğretmene göre değişiyor. Bazı sınıflar tek bir "tema defteri" kullanırken, bazıları klasik düzeni sürdürüyor.

Ödevler

• Proje ödevleri ön planda. Eskiden 30 soruluk test çıktısı verilirken, şimdi "şu konuda bir araştırma yap, sunum hazırla" tarzı ödevler daha fazla.

• Aile katılımı gerektiren ödevler arttı: "Anne-babanla bir tarif yap, sürecini fotoğrafla", "Büyükannenle bir konuşma yap" gibi.

• Günlük ödev miktarı ilkokulda 20-40 dakika, ortaokulda 1-1.5 saat hedefleniyor; ama uygulamada öğretmen takdirine göre değişiyor.

Velilerin En Sık Sorduğu Pratik Sorular

"Eski müfredatla yeni müfredat kitapları farklı. Ben hangisini takip edeyim?"

Çocuğunuzun bulunduğu sınıfa göre bu yıl ne öğretiliyor ona bakın. Bu yıl 5. sınıftaysa, yeni müfredat (Maarif Modeli) geçerli. Eski kitaplar artık tarihsel referans; takip etmeniz gereken bu yılki kitap.

"Sınıf değiştirip eski sisteme geçemez miyim?"

Hayır. Kademeli geçiş bir bütün; yani bulunduğunuz sınıfa göre hangisindeyseniz onu takip edersiniz. Geri dönüş yok. Bu, panik kaynağı olmamalı; geçişler genelde sorunsuz ilerliyor.

"Yardımcı kaynak almalı mıyım?"

Bu çok velinin sorduğu bir soru. Cevap: Sınıf düzeyine ve çocuğa göre değişir. İlkokulda yardımcı kaynak almak gerekmez; sınıf öğretmeninin verdiği yeterlidir. Ortaokulda akademik kaygı arttıkça soru bankası, konu anlatımı gibi kaynaklar devreye girebilir. Lisede ise YKS hazırlığı zaten ayrı bir mecra.

"Çocuğum yeni müfredatta zorlanıyor, nereye başvurabilirim?"

İlk durak sınıf öğretmeni ve okul rehberlik servisi. Eğer sorun devam ederse okul müdürlüğüne, ardından ilçe milli eğitim müdürlüğüne dilekçeyle başvurabilirsiniz. Akademik destek için bireysel veya küçük grup ders desteği talep edebilirsiniz.

Öğrencinin akademik desteğe ihtiyacını belirlemek için /tests bölümümüzde yer alan değerlendirme araçlarına bakabilirsiniz.

ERG, TEDMEM ve Öğretmenlerin Sahadan Sesleri

Bağımsız Eğitim Kuruluşlarının Yorumları

• ERG (Eğitim Reformu Girişimi): Yeni müfredatın "kazanım sayısının azaltılmasını" olumlu buluyor; ancak uygulamada öğretmen-veli destek yapılarının yeterince geliştirilmediğini eleştiriyor.

• TEDMEM (TED Eğitim Politikaları Merkezi): "Beceri odaklı yaklaşımın" pedagojik olarak doğru bir yön olduğunu, ancak ölçme-değerlendirme sistemlerinin (LGS, YKS) bu yönle henüz tam uyumlu olmadığını belirtiyor.

• OECD'nin Türkiye eğitim raporları: Müfredat reformlarının başarısının öğretmen eğitimi ve kaynak desteğine bağlı olduğunu vurguluyor.

OECD eğitim raporları için resmi siteden Türkiye dosyasına erişebilirsiniz.

Öğretmenlerin Sahadan Söyledikleri

Sahadan üç farklı öğretmen sesi:

• İlkokul öğretmeni (28 yıllık deneyimli): "Yeni müfredatı uygulamak için zaman ve eğitim ihtiyacım var. İlk yıl zordu, ikinci yılda alıştık ama hâlâ eskimiş materyalleri ve yeni kitapları birbirine bağlamak için çaba harcıyoruz."

• Ortaokul Türkçe öğretmeni: "Yeni müfredat klasik metinlere ağırlık veriyor; bu güzel ama bazı çocuklar dil seviyesinden ötürü zorlanıyor. Her sınıfta farklı tempolar oluyor."

• Lise Matematik öğretmeni: "Konular azaltıldı ama YKS hâlâ aynı zorlukta. Bu, gerçek bir uyum sorunu. Çocuklar bunu yaşıyor."

"Müfredat ne kadar iyi tasarlanırsa tasarlansın, sınıftaki uygulayıcı öğretmen değilse hiçbir reform tutmaz. Öğretmen desteği olmadan sistem yürümez." — ERG'nin Eğitim İzleme Raporu özetinden

Ailelerin Adaptasyon Süresi

Velilerin yeni müfredata adapte olması da kolay değil. Pek çok anne, kendi okul hayatından çok farklı bir sistemle yardım etmeye çalışıyor. Bu doğal; ve sorun değil. Çocuğunuza ödev yaptırırken bilmediğiniz bir konuya geldiğinizde:

• "Bilmiyorum, beraber öğrenelim" demek modelleme açısından çok güçlü

• "Öğretmenine sorabilir miyiz?" yaklaşımı çocuğa çözüm üretme becerisi katar

• Her şeyi bilmek zorunda değilsiniz; anne ders öğretmeni değil, eşlikçidir

Sıkça Sorulan Sorular

Maarif Modeli'nde çocuğum sınıfta kalır mı?

Eski sistemdeki gibi "yıl tekrarı" mekanizması özellikle ilkokulda çok nadir uygulanıyor. Ortaokulda da düşük not bir engel olmuyor. Liseye geldikçe akademik başarı doğrudan etki yapıyor; bütünleme, sınıf tekrarı gibi mekanizmalar mevcut.

Yeni müfredata uygun yardımcı kitap olarak ne seçeyim?

Yardımcı kitap seçerken MEB onaylı olduğuna dikkat edin. Ayrıca 2024-2025 ve sonrasında basılmış olması, yeni müfredata uyum için kritik. 2023 ve öncesi kitaplar konu/kazanım açısından eski olabilir.

Çocuğum bu yıl 5. sınıfa başladı. İlkokulu eski sistemle bitirdi, ortaokulda Maarif Modeli'ne nasıl uyum sağlayacak?

Geçiş sorunsuz olmalı, çünkü MEB kademeli geçişi tam bu nedenle uyguladı. Çocuğunuz ilkokulu eski sistemle bitirip ortaokula yeni sistemle başladıysa, sınıf öğretmenleri ona ek destek programları sunmakla yükümlü. Aksilik olursa rehberlik servisine danışın.

Maarif Modeli'nde dijital yayın ve tablet kullanımı arttı mı?

Evet, hafif bir artış var. Özellikle EBA (Eğitim Bilişim Ağı) entegrasyonu ve QR kodlu kitap içerikleri sistemde daha fazla yer alıyor. Ancak okuldan okula bu kullanım çok farklılaşıyor; bazı okullar hâlâ klasik kâğıt-kalem ağırlıklı çalışıyor.

LGS ve YKS bu modele tam uyumlu hale ne zaman gelecek?

Bu, tam olarak netleşmiş değil. MEB, sınav formatlarını kademeli olarak yeni müfredata uyumlandırıyor. 2026-2027 LGS ve YKS'de daha fazla beceri odaklı soru beklenirken, asıl uyum 2028-2029 civarında tamamlanacak gibi görünüyor.

Sonuç: Akşam Yine O Mutfak Masasında

Tüm bu müfredat, kazanım, beceri, model tartışmaları sonunda çocuğunuzla aranızdaki ilişki ve ortak nefes alış noktası nerede oluyor? Akşam, mutfak masasında. Bir tarafta açık defter, bir tarafta belki sizin telefonunuz, bir tarafta çocuğunuzun yüzünden okunan yorgunluk.

Yeni müfredatın felsefesi aslında çok güzel bir şey vaadediyor: Az ama derin. Bilgi değil beceri. Zorla değil isteyerek. Bu vaat gerçekleşir mi? Zamanla göreceğiz. Ama siz bu süreçte, çocuğunuzun yanında olduğunuz sürece, hangi müfredatla okusa fark etmez. Çocuk, modele değil, yanında duran insana güvenerek büyüyor.

Bazı pratik kapanış önerileri:

• Çocuğunuzun her dersini sizin de bilmenize gerek yok; anlamaya çalışıyor olmanız yetiyor

• Öğretmenle yılda en az iki kez somut bir görüşme yapın; veli toplantısı yetmez

• Kendi okul deneyiminizi çocuğunuza dayatmayın; onun sistemi farklı, baskısı farklı, dünyası farklı

• Çocuğunuz sınıfta zorlanıyorsa rehberlik servisi ve ilçe milli eğitim sizin yanınızda; başvuru hakkınız var

Daha fazla anne deneyimini ve sorularını okumak için /questions bölümüne göz atabilirsiniz. Eğitim ve okul hayatı üzerine diğer yazılarımız /blog kategorisinde. Yazarımız Klinik Psikolog Yasemin KAYA'nın diğer yazıları için yazar sayfasına bakabilirsiniz.

Müfredat değişir, ama anne-çocuk ilişkisi sabittir. O ilişki sağlam kaldığı sürece, her sistemin içinde çocuğunuz yolunu bulacaktır.